fbpx

Het bestralen van voeding

Voedsel wordt al tientallen jaren bestraald. Het idee voor deze vorm van voedselconservering ontstond ongeveer 120 jaar geleden. Het was echter pas met de ontwikkeling van geschikte technologieën en voldoende radioactieve stralingsbronnen dat grootschalige toepassing mogelijk werd in de jaren 1950.

Het doel van behandeling met ioniserende straling is om voedsel te conserveren en de houdbaarheid te verlengen. Bestraling doodt ongewenste micro-organismen, eieren, larven of volwassen insecten, bijvoorbeeld op kruiden, gedroogd fruit, noten of in granen. Ziekteverwekkers (bijv. salmonella) op vlees, vis en gevogelte worden geëlimineerd. De doorstraling van fruit en groenten vertraagt ook hun rijping. Uien, aardappelen en knoflook kunnen niet ontkiemen.

Straling transporteert energie in de vorm van elektromagnetische golven of als een “stroom deeltjes”, volgens de natuurkundige definitie van straling. De eenheid van de hoeveelheid energie veroorzaakt door ioniserende straling is de gray, een grootheid afgeleid van de joule en de kilogram.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen (onder andere) ioniserende en niet-ioniserende straling. Niet-ioniserende straling (radiogolven, microgolven) kan geen bindingen tussen moleculen en atomen verbreken.

Ioniserende straling daarentegen kan chemische bindingen verbreken en elektronen uit moleculen “slaan”. De resulterende elektrisch geladen deeltjes worden ionen genoemd. Deze chemisch zeer reactieve radicalen kunnen cellen en mitochondriën, weefsel en organen beschadigen en daarmee het hele organisme. Het onderwerp “oxidatieve stress” veroorzaakt door vrije radicalen is welbekend.

Studies naar de bestraling van voedingsmiddelen die vet bevatten, hebben bijvoorbeeld aangetoond dat ioniserende straling nieuwe soorten zogenaamde radiolytische verbindingen produceert. Deze zouden een cel- en mutageen potentieel hebben. Een mutageen effect van ioniserende straling op cellen en weefsels is ook aangetoond in dierproeven.

Bestraling met ioniserende straling produceert vrije radicalen, met name hydroxylradicalen. Deze radicalen kunnen toxische en mutagene effecten hebben – en uiteindelijk ook kanker veroorzaken (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5820857/).

Bovengenoemde studie bevat de aanbeveling om na 70 jaar doorstraling van voedsel langetermijnstudies uit te voeren om de veiligheid van bestraald voedsel voor consumenten te onderzoeken.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) classificeert de doorstraling van voedsel echter als ongevaarlijk. Ook de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) stelt dat er geen microbiologische risico’s voor consumenten verbonden zijn aan de doorstraling van voedsel.

Tegenstrijdige verklaringen waar je ook kijkt. In Duitsland geldt een algemeen verbod op het bestralen van voedsel. Uitzonderingen zijn gedroogde aromatische kruiden en specerijen, die bestraald mogen worden met een totale dosis van 10 kilogray.

Maar hoe zit het met voedingsmiddelen zoals citroenen en vele soorten fruit in Duitsland die nooit schimmelen, rotten of verschrompelen als ze wekenlang worden bewaard? Ze worden vermoedelijk gefumigeerd en zo getransformeerd tot “levenslang” voedsel.

In andere EU-landen, zoals Nederland, mogen peulvruchten, kip, garnalen en bevroren kikkerbilletjes worden doorstraald, terwijl in het VK de toestemming geldt voor vis, gevogelte, granen en fruit. Deze producten mogen alleen met een speciale vergunning (de zogenaamde general ruling) in Duitsland worden ingevoerd. Deze speciale vergunning geldt momenteel echter alleen voor kikkerbilletjes.

Etikettering van bestraald voedsel is in de hele EU verplicht. Alle voedingsmiddelen en voedselingrediënten die zijn doorstraald, moeten worden geëtiketteerd als “doorstraald” of “behandeld met ioniserende straling”. Ook bestraalde voedingsbestanddelen die worden gebruikt als ingrediënt in levensmiddelen die anders niet zouden zijn doorstraald, moeten verplicht worden geëtiketteerd. Bijvoorbeeld bestraalde peper in een kruidenmengsel op een onbestraalde pizza. Producten uit de biologische voedingsindustrie mogen helemaal niet worden doorstraald.

Steekproefsgewijze controles van verschillende voedselgroepen op ongeoorloofde doorstraling hebben de afgelopen jaren geleid tot een klachtenpercentage van slechts ongeveer 2%, en ongeveer 4% voor voedingssupplementen. Maar zelfs met (onrealistisch) volledige controles zou dat nog steeds één product/voedsel op de 25 zijn dat illegaal is bestraald en – net zo illegaal – op de Duitse markt is gekomen.

En nog iets over voedingssupplementen

In de afgelopen jaren is het marktaandeel van voedingssupplementen sterk gestegen, en de trend stijgt nog steeds. Het probleem van naadloze controle op bestraalde voedingsmiddelen of voedselingrediënten is hier bijzonder duidelijk, omdat: Plantaardige componenten of plantenextracten als ingrediënten van voedingssupplementen zijn vaak afkomstig uit tropische of subtropische gebieden met klimatologische omstandigheden die de kieming van voedings(bestanddelen) bevorderen. Dit betekent dat veel bronproducten al bestraald zijn in de landen van herkomst en – mogelijk – verwerkt zijn tot de overeenkomstige voedingssupplementen. Het zou daarom een goed idee zijn om de controles aan te scherpen – vooral voor voedingssupplementen. En ook om procedures te ontwikkelen die zelfs zeer lage stralingsniveaus kunnen detecteren.

We kunnen ons ten slotte afvragen: ’’waarom heeft Duitsland strengere “eisen” dan sommige andere EU-landen als voedseldoorstraling volgens de WHO en de EFSA onschadelijk is?’’ Vermoeden de autoriteiten dat er gezondheidsrisico’s kunnen zijn voor mensen, dieren en planten – waarbij de mens helaas de laatste schakel in de voedselketen is?

Voor advies omtrent voeding en zuivere suppletie, plan hier jouw afspraak

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *